Công nghiệp tương trợ: Chớp cơ hội hay... chết?

Ưu tiên doanh nghiệp nội, nhưng… Hơn chục năm dự vào lĩnh vực sinh sản công nghiệp hỗ trợ cho tới sản xuất, nhưng ông chủ Công ty CP Ôtô Xuân Kiên (Vinaxuki) Bùi Ngọc Huyên cho biết, chưa bao giờ nhìn thấy đồng vốn vay hỗ trợ từ ngân hàng, dù đã có hẳn chính sách của Chính phủ dành cho ngành này. Doanh nghiệp hỗ trợ vẫn đang phải long đong “đốt đuốc tìm đường”, tự lực cánh sinh chen chân vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa nhà nước. Điều đáng buồn hơn, sau hơn 3 năm khai triển Quyết định 12/2011/QĐ-TTg của Chính phủ về trợ giúp phát triển DN nhỏ và vừa trong lĩnh vực CNHT, thì chỉ có độc nhất một doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp cận được vốn vay ưu đãi. Còn toàn bộ DN công nghiệp hỗ trợ (CNHT) trong nước thì … đứng nhìn. Thực tiễn này được bà Đào Dung Anh – Phó giám đốc điều hành ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) chia sẻ tại hội thảo giải pháp tài chính và hạ tầng phát triển ngành CNHT do nhà băng thương nghiệp CP tiền phong (TPBank) kết hợp với Hiệp hội DN ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) Hà Nội tổ chức sáng 28/8 tại Hà Nội. Điểm chủ chốt khiến DN CNHT trong nước chưa thể nhận được một đồng vốn nào từ chương trình hỗ trợ bien dong an mon của Chính phủ trong hơn 3 năm qua, bà Dung Anh chỉ ra là do ưu đãi đối với DN sinh sản CNHT chưa đủ mạnh và trình tự thủ tục còn quá nhiêu khê. Muốn vay được vốn, chủ đầu tư phải qua ba cấp giám định hồ sơ trước khi trình Chính phủ ưng chuẩn Thiếu hụt chính sách hỗ trợ "sát sườn" khiến ngành công nghiệp tương trợ Việt Nam khó phát triển san sẻ, ông Nguyễn Đình Hòa – Giám đốc Công ty TNHH Cơ khí Việt Hà, một DN chuyên cung cần thiết bị, linh kiện cho hệ thống chuyển động cơ khí tại Hà Nội, cho rằng môi trường phát triển CNHT ở Việt Nam mới ở thời đoạn khởi đầu, chưa tham dự được nhiều trong chuỗi sinh sản. Nếu có thì chỉ sinh sản được linh phụ kiện đơn giản cho DN nước ngoài. Lâu nay, các DN nước ngoài thường độ nguồn linh phụ kiện từ chính DN “đồng hương” của họ tại Việt Nam, phần vì giá cả của các DN này cạnh tranh hơn. DN trong nước bởi thế khó chen chân để trở nên nhà cung cấp cho DN FDI. Lúc này, theo ông Hòa ngành CNHT rất cần chính sách tương trợ của Nhà nước về vốn, mặt bằng sinh sản. “Không phải cứ có tiền, tung tiền ra xem thêm thì ắt sẽ có ngành CNHT. Cái chính ở đây là cần một chính sách tốt đi được vào thực tiễn cuộc sống, chứ không phải chính sách trên giấy. Chẳng hạn, ngoài cung ứng vốn thì phải có chính sách giúp kết nối nhu cầu của các DN nước ngoài với DN trong nước”- ông Hòa nói thẳng. Dìm thực tế chính sách đưa ra hỗ trợ đối với DN vừa và nhỏ ngành CNHT chưa có gì dị biệt với các DN khác, trong khi thủ tục rườm rà, gây rất nhiều khó khăn cho DN. “Ở góc độ ngân hàng giải ngân tài chính, chúng tôi khuyến nghị lớp lang thủ tục vay vốn đối với loại hình DN này cần thông thoáng hơn” – Phó giám đốc điều hành VDB đề xuất. “Chùn chân” vì lãi vay cao Ngoài chuyện DN bị “hành” vì thủ tục, thì theo ông Bùi Ngọc Huyên – chủ toạ HĐQT Công ty CP Xuân Kiên (Vinaxuki), vận hạn vay ngắn, lãi suất vay cao đang khiến DN CNHT “chùn chân”. Trong lĩnh vực công nghiệp ô tô, một DN sinh sản phụ tùng linh kiện chào hàng thì chí ít phải 2-3 năm sau mới có DN đặt mua, nếu vốn ngắn hạn và lãi suất cao thì làm sao sống nổi. Ở các nước như Malaysia hạn vận vay dành cho DN sinh sản ô tô thường là 20 năm, Hàn Quốc lên tới 30 năm với lãi suất bằng 0. Còn ở Việt Nam, chưa kể tới mức lãi suất cao thì hạn vận vay của các ngân hàng cũng rất ngắn, chỉ 2-3 năm. Chưa kể, CNHT cho sản xuất ô tô cần vốn lớn, đầu tư công nghệ cao hoàn toàn chứ chẳng thể tận dụng lại công nghệ cũ. Điểm nghẽn lớn nhất đối với Vinaxuki không phải công nghệ mà là vốn. Vị chủ toạ từng gửi đơn kêu cứu lên Thủ tướng khẳng định, “tiếp cận vốn với DN CNHT khó khăn khôn xiết. Có chính sách ưu đãi của quốc gia đấy nhưng chúng tôi có bao giờ vay được đâu. Bây chừ chỉ cần có vốn, tôi vững chắc là chúng tôi sẽ sản xuất có lãi”. Ông tiếp lời: “Vấn đề hiện còn lại là chính sách. Nếu chính sách ko đúng thì chả làm được gì. Tôi đang chờ sắp tới các Bộ, Ngành ban hành chính sách ra sao để tương trợ DN CNHT trong nước”. Hiện mức lãi Biển mica suất vay của VDB dành cho DN ngành CNHT là trên 10%/năm, còn nếu vay tại các NHTM thì nếu thương thảo khéo cũng phải 12%/năm. Mức lãi quá cao khiến ông Nguyễn Hoàng – Chủ tịch Hiệp hội DN ngành CNHT Hà Nội (Hansiba) còn nhấn mạnh, “lãi suất đang là “trở ngại đặc biệt” với DN CNHT khi tiếp cận vay ngân hàng. Với mức lãi suất giờ thì DN CNHT không thể làm gì được”. Muốn phát triển CNHT, ông Hoàng cho rằng, lãi vay phải dưới 3%/năm trong vận hạn vay từ 8-12 năm thì DN CNHT mới có thể vay và đủ thời gian để quay vòng vốn, trả nợ. Ở góc độ nhà băng, ông Đinh Việt Cường - Giám đốc Khối nhà băng DN nhà băng TMCP Tiên Phong (TPB) cho biết, TPB: luôn coi lĩnh vực tương trợ DN hỗ trợ là trung tâm của nhà băng, có nhiều gói ưu đãi cho DN. DN tương trợ của Việt Nam thường khó khăn về vốn, tài sản bảo đảm… Gói ưu đãi 1.000 tỷ đồng lần này của TPBank và có chính sách ưu đãi với DN, tài sản bảo đảm DN chỉ cần có hợp đồng cung cấp đầu ra cho DN FDI hoặc đã từng cung cấp sản phẩm cho DN FDI thì chúng tôi sẵn sàng cho vay tới 90% giá trị hiệp đồng họ triển khai. Lãi suất suất ưu đãi từ 8-9%/năm và giảm tới 4% phí. Thứ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư Đặng Huy Đông thì khẳng định, tháo gỡ nút thắt về đầu tư CNHT như: vốn, cơ sở vật chất, kết liên ngành… đang được xem là nhiệm vụ quan trọng nhất. Bộ đang kết hợp với các đơn vị hệ trọng, các khu vực nhằm “sánh bước” cùng DN, kết thúc tình trạng DN phải long đong đốt đuốc tìm đường, lận đận chen chân vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn. Trường Giang